हेटौँडा अस्पतालमा ६ महिनाभित्र मिर्गाैला प्रत्यारोपण सुरु हुने

बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौँडामा रहेको हेटौँडा अस्पतालमा ६ महिनाभित्र मिर्गाैला प्रत्यारोपण सेवा सुरु हुने भएको छ । शहीद धर्मभक्त प्रत्यारोपण केन्द्र भक्तपुरको सहयोगमा मिर्गौला प्रत्यारोपण सेवा सुरु गर्न लागेको हेटौँडा अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा.रामचन्द्र सापकोटाले जानकारी दिनुभयो । 

राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रको सहकार्यमा हेल्थपाटी डटकमले आयोजना गरेको अंगदान र प्रत्यारोपण सम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रममा मेसु सापकोटाले उक्त जानकारी दिनुभएको हो । 

प्रत्यारोपण सेवा सुरु गर्न अहिले पूर्वाधार निर्माणका साथै आवश्यक तयारी भइरहेको डा.सापकोटाले बताउनुभयो । 

चालु आर्थिक वर्षमा प्रदेश सरकारले हेटौँडा अस्पताललाई प्रत्यारोपण सेवा सुरु गर्न ९ करोड रुपैंया अनुदान दिएको थियो । 

सो रकम उपकरण खरिद र पूर्वाधार विकासमा खर्च गरी प्रत्यारोपण सेवा सुरु गर्न तयारी अवस्थामा रहेको मेसु सापकोटाको भनाइ छ । उहाँले आगामी वर्ष २०८०/८१ को बजेटमा पनि प्रत्यारोपण सेवा शीर्षकमा ४ करोड रुपैंया विनियोजन भएको बताउनुभयो । 

विगत ३ वर्षदेखि हेटौडा अस्पतालमा डाइलाइसिस सेवा सुरु गरिएको जानकारी दिँदै सापकोटाले अहिले पनि महिनामा करिब ५० जना मिर्गाैला बिरामीले डाइलाइसिसका लागि पालो कुर्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताउनुभयो ।

डाइलाइसिसको बिरामीको तुलनामा थप १५ वटा डाइलाइसिस मेसिन आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ छ । 

मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका उपकुलपति प्राडा.विश्वराज जोशीले हेटौँडामा प्रत्यारोपण सेवा सुरु गर्न मात्रै नभई निरन्तरता दिने गरी काम भइरहेको जानकारी दिनुभयो । 

प्रत्यारोपण सेवालाई निरन्तरता दिन पूर्वाधार विकास, जनशक्ति व्यवस्थापनको काम भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।  हेटौँडा अस्पताल मदन भण्डारी प्रतिष्ठानको स्वामित्वमा रहने गरी सञ्चालन गर्ने निर्णय भइसकेको छ । 

कार्यक्रमको प्रमुख अतिथि रहनुभएकी हेटौँडा उपमहानगरपालिकाकी मेयर मीनाकुमारी लामाले अंगदानको विषयमा जनचेतना फैलाउनु पर्नेमा जोड दिनुभयो । खेर जाने अंगको दान गर्दा अन्य व्यक्तिले पुर्नजीवन पाउने भएकाले यसलाई व्यापकता दिनुपर्ने लामाले बताउनुभयो। 

आफु अंगदान गर्नुपर्छ भन्ने चेतनामूलक कार्यक्रममा आफूले सधैँ सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता प्रमुख लामाले जनाउनुभयो । आफूले सधै स्वास्थ्य क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखेको भन्दै उपमहानगर प्रमुख लामाले हेटौँडालाई स्वास्थ्यको हब बनाउन लागि पर्ने प्रतिवद्धता  पनि जनाउनुभयो ।

कार्यक्रममा निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी नेत्रप्रसाद शर्माले अंगदानबारे जनचेतना फैलाउनु नै अहिलेको प्रमुख आवश्यकता रहेको बताउनुभयो । अंगदान सम्बन्धमा बिरामी तथा परिवारलाई कन्भिन्स गराउने काममा सबैको भूमिका बराबर रहेको शर्माको भनाइ छ । 

यस्तै कार्यक्रममा प्रहरी उपरीक्षक वामदेव गौतमले दुर्घटनाका केसमा आफूहरुले जतिसक्दो छिटो घाइतेलाई अस्पताल पुर्याउने तर्फ लाग्ने गरेको जानकारी दिनुभयो । सडक दुर्घटनामा घाइते भएका व्यक्तिहरुमा मस्तिष्क मृत्युको जोखिम उच्च रहने सन्दर्भमा उहाँले जतिसक्दो छिटो घाइतेलाई अस्पताल पुर्‍याइने बताउनुभयो । 

कार्यक्रममा बागमती प्रदेश स्वास्थ्य मन्त्रालयका नीति तथा योजना महाशाखा प्रमुख दिपक तिवारीले बागमती प्रदेशमा विशिष्ठकृत सेवातर्फ केन्द्रित रहने गरी काम भइरहेको बताउनुभयो । उहाँले बागमती प्रदेशका १३ वटै जिल्ला अस्पतालमा ब्रेनडेथको कार्यक्रम लागू गर्न सकिने  । हेटौँडा र भक्तपुर अस्पताललाई २०० बेडको बनाउने तयारी गरी जनशक्ति दरबन्दी स्वीकृतिका लागि सरकारलाई पठाएको उहाँले बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक डा.पुकारचन्द्र श्रेष्ठ र नेफ्रोलोजिष्ट डा. शुरेश महर्जनले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै कार्यकारी निर्देशक डा.श्रेष्ठले नेपालमा ब्रेन डेथ भएका व्यक्तिहरुको अंग प्रयोग गर्न सके हजारौंले पुर्नजीवन पाउने बताउनुभयो । 

उहाँले नेपालमा वार्षिक १ हजार जनाको ब्रेनडेथ हुने गरेको अनुमानित तथ्यांक रहेको जानकारी दिँदै उहाँले तिनको अंग प्राप्त गर्नसके वार्षिक ८ हजार जनाको अ‌ंग प्रत्यारोपण गर्न सकिने अवस्था रहेको बताउनुभयो । तर जनचेतनाको कमीका कारण खेर जाने ८ हजार अंगको उपयोग गर्न नसकिएको र हालसम्म नेपालमा जम्मा ५ ब्रेनडेथ भएका व्यक्तिको अंग उपयोग भएको जानकारी दिनुभयो।
अंगदानबारे खासै नबुझेकै कारण ब्रेनडेथ भएका व्यक्तिको अंगदानको सवाल निकै जटिल र चुनौतीपूर्ण बनेको डा.पुकारले बताउनुभयो।

उहाँले हालसम्म केन्द्रमा १ हजार ७८ जनाको मिर्गाैला प्रत्यारोपण भएको र प्रत्यारोपण  उनान्सय प्रतिशत सफल भएको उहाँले जानकारी दिनुभयो। 

सरकारले मिर्गाैला प्रत्यारोपण र डाइलाइसिस दुवै सेवा नि:शुल्क  दिँदै आएको छ । 
बिरामीको जीवन गुणस्तर अतिउच्च राख्न डाइलाइसिस भन्दा प्रत्यारोपण नै उत्तम विकल्प रहेको भएपनि अंग अभावमा यसो हुन नसकिरहेको डा.पुकारले बताउनुभयो  ।  प्रत्यारोपणलाई वढावा दिन अंगदान अभियानमा सबैको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको उहाँको भनाइ छ।

सातै प्रदेशमा प्रत्यारोपण सेवा विस्तारका लागि जनशक्ति, पूर्वाधार, उपकरण विकासमाको काममा केन्द्र लागिरहेको जानकारी डा.पुकारले दिनुभयो।

कार्यक्रममा नेफ्रोलोजिष्ट डा. शुरेश महर्जनले विदेशमा ८० प्रतिशत अंग प्रत्यारोपण मस्तिष्क मृत्यु भएका व्यक्तिहरुको अंगबाट हुने गरेको जानकारी दिनुभयो। जीवित व्यक्तिको शरीरबाट अंग झिकेर प्रत्यारोपण गर्नुभन्दा मस्तिष्क मृत्यु भएकाहरुको अंग प्रत्यारोपण गर्दा जोखिम कम हुने भएकाले पनि मस्तिष्क मृत्यु भएकाहरुको अंग उपयोग गर्नेतर्फ जोड दिनुभयो । 

ब्रेन डेथ भएका व्यक्तिको अंग अर्काे जीवित व्यक्तिमा प्रत्यारोपण गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई समेत थाहा नभएको अवस्था हालको रहेको उहाँले बताउनुभयो । 

नेपालमा वर्षेनी ३ हजार जनाको मिर्गाैला र १ हजार जनाको कलेजो फेल हुने गरेको तथ्यांक रहेको छ । मस्तिष्क मृत्यु भएका एक व्यक्तिको ८ वटा अंग जीवित व्यक्तिमा प्रत्यारोपण गर्न सकिने भएपनि नेपालमा कलेजो र मिर्गाैला प्रत्यारोपण मात्रै भइरहेको छ ।