हिँडाइले तनाव कसरी कम गर्छ ? पाँच वैज्ञानिक कारण

तनाव कम गर्ने सबैभन्दा सरल र प्रभावकारी उपायमध्ये हिँडाइ (Walking) एक मानिन्छ। विभिन्न स्वास्थ्य संस्थाका विशेषज्ञ र अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरूले हिँडाइले शरीर र मानसिक स्वास्थ्यमा उल्लेखनीय सकारात्मक प्रभाव पार्ने प्रमाण दिएका छन्। यहाँ हिँडाइले तनाव घटाउने पाँच प्रमुख वैज्ञानिक कारण प्रस्तुत छन्।

मूड बूस्ट हुने — ‘फिल–गुड’ हर्मोन सक्रिय
हिँड्दा शरीरमा एन्डोफिन जस्ता ‘फिल–गुड’ हर्मोन सक्रिय हुन्छन्, जसले तनाव कम गर्छ र शान्ति, खुशी तथा आरामको अनुभूति बढाउँछ। NDSU Agriculture र WebMD का अनुसार हिँडाइले शरीरको तनाव-नियन्त्रण प्रणाली HPA axis मा सकारात्मक प्रभाव पार्छ, जसले मानसिक तनाव घटाउन मद्दत गर्छ।

चिन्ता र डिप्रेसनमा कमी
७५ वटा Randomized Controlled Trials (RCTs) समेटेर गरिएको एक ठूलो मेटा-एनालाइसिस ले हिँडाइले चिन्ता (anxiety) र डिप्रेसनका लक्षणमा उल्लेखनीय सुधार ल्याउने निष्कर्ष निकालेको छ।

PubMed र PMC मा प्रकाशित अध्ययनहरूले अमेरिकन वयस्कहरूमा हिँडाइले नकारात्मक मनोभाव (negative affect) र चिन्ता दुबै घटाउन मद्दत गरेको देखाएका छन्।

प्रकृतिमा हिँड्दा तनाव अझै धेरै कम
प्रकृति, पार्क वा जंगलजस्ता हरियाली क्षेत्रमा हिँड्दा तनाव घट्ने प्रमाण अझ बलियो छ।

SpringerLink को एक अध्ययनमा नेचर-बेस्ड वाकिंगले नकरात्मक भावना, चिन्ता र अत्यधिक सोचाइ (rumination) घटाउने पुष्टि भएको छ।

त्यस्तै MDPI मा प्रकाशित अर्को अध्ययनले “हप्तामा चार दिन, ३०-३० मिनेट हिँडाइ” ले मानसिक तनाव (psychological distress) लाई नाटकीय रूपमा कम गर्न सक्ने निष्कर्ष दिएको छ।

तनाव-हर्मोन (Cortisol) कम हुन सक्ने संकेत
कयौँ अध्ययनहरूले हिँडाइले शरीरको तनाव-संकेतक Cortisol स्तर घटाउन सहयोग गर्नसक्ने देखाएका छन्।

PMC मा उपलब्ध अनुसन्धानहरू तथा University of British Columbia (UBC) को Physical Therapy and Research Clinic ले हिँडाइले एड्रेनालाईन र कोर्टिसोल दुवै घटाउन मद्दत गर्ने उल्लेख गरेका छन्।

मनोवैज्ञानिक विश्राम र मानसिक पुनर्स्थापना
हरियाली क्षेत्रमा वा शान्त वातावरणमा हिँड्दा मानिसले प्रकृतिसँग जोडिएको महसुस गर्छ, जसले मानसिक पुनर्स्थापना (psychological restoration) मा मद्दत गर्छ। MDPI का अनुसार, हिँडाइ प्राकृतिक ध्यान (meditative walking) जस्तै कार्य गर्छ — जसले दिमागलाई शान्त राख्छ।