गर्भावस्थामा उच्च रक्तचापकाे समस्या किन देखिन्छ ? (भिडियो)

गर्भास्थामा रक्तचाप बढेर र मधुमेह देखिएर गर्भवतीहरू अस्पताल भर्ना नै हुनुपर्ने देखिएको छ । चिकित्सकहरूका अनुसार  समयमै उपचार नगराए रक्तचाप आमा र बच्चा दुवैका लागि घातक हुन्छ । 

तर गर्भधारण गर्नुअघि र गर्भवती भएपछि नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराए यस्ता स्वास्थ्य समस्या समाधान हुने पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा कार्यरत वरिष्ठ स्त्री तथा प्रसुती रोग विशेषज्ञ प्रा. डा. पवनकुमार शर्मा बताउनुहुन्छ । उहाँका अनुसार गर्भ रहनुभन्दा अगाडि पनि महिलामा उच्च रक्तचाप रहेको हुनसक्छ । अर्को गर्भ आफैले पनि रक्तचापको सृजना गर्दछ । सामान्यतया गर्भ रहेको २० हप्तापछि रक्तचाप देखियो भने त्यसलाई गर्भावस्थाले उत्पन्न गराएको रक्तचाप भन्ने बुझ्नुपर्छ । 

गर्भास्थामा रक्तचाप बढ्नुका कारण
पाठेघर र सालबीच सञ्चार प्रक्रियामा हुने गडबडीले गर्भवतीमा रक्तचाप बढाउने उहाँ बताउनुहुन्छ  । 

'साल बन्ने क्रममा १२ देखि १५ हप्तातिर पाठेघरबाट आमाको रगत सालमा सञ्चार हुने क्रममा प्राकृतिक ढंगबाट हुनेभन्दा फरक तरिकाले भयो भने गर्भवतीमा रक्तचाप बढाउँछ', उहाँले भन्नुभयो, 'विश्वमा भइरहेको  मातृ मत्युमध्ये १४ प्रतिशत उच्च रक्तचापसँग सम्बन्धित रहेको छ । नेपालमा हुने मातृ मृत्युको कारणमा उच्च रक्तचाप दोस्रोमा पर्दछ ।'  

परिवारमा कसैलाई रक्तचाप छ भने त्यस्ता गर्भवतीलाई  रक्तचापको समस्या देखिने सम्भावना रहन्छ । यदि गर्भमा जुम्ल्याहा अथवा एक भन्दा बढी शिशु भएमा, शिशुमा केही समस्या देखिएमा आमामा रक्तचाप बढेको देखिएको छ । गर्भ रहनु अगाडिदेखि नै उच्च रक्तचाप छ भने त्यो पछिसम्म रहिरहन्छ । गर्भ रहेपछि रक्तचाप देखिएको छ भने शिशु जन्मिएपछि बिस्तारै हट्दै जान्छ तर भविष्यमा आमालाई उच्च रक्तचापको जोखिम रहिरहने शर्मा बताउनुहुन्छ। 

रक्तचापका लक्षणहरू
रक्तचाप बढ्दा गर्भवतीको टाउको दुख्ने, शरीर सुन्निने, एक्कासी बेहोस हुने, काप्ने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् । उच्च रक्तचापका कारणले साल बन्ने क्रममा साँघुरो भयो भने शिशु कम बढ्न थाल्छ । साथै महिलाको साल फुत्किएर पाठेघरमा रक्तस्राव  हुन गई शिशुको मृत्युसमेत हुनसक्छ । गर्भावस्थामा देखिएको उच्च रक्तचापको निक्र्यौल गरेपछि सोही अनुसार औषधि खानुपर्छ । 

रक्तचापको समस्या भएका गर्भवतीको शिशु समयअगावै निकाल्नुपर्ने पनि हुनसक्छ । 'यदि ३६ हप्ताको गर्भमा उच्च रक्तचाप भयो भने त शिशु निकाल्न सकिन्छ तर २६ हप्तामै यो समस्या देखियो भने जोखिम रहन्छ', शर्माले भन्नुभयो । 

रक्तचापको समस्या देखिनुलाई सालमा समस्या रहेको भन्ने बुझ्नुपर्छ । रक्तचापको पूर्ण उपचार भनेको साल निकाल्नु नै हो । साल निकाल्नु भनेको शिशुलाई बाहिर निकाल्नु हो ।

समाधान
गर्भवती समयमा नियमित परीक्षण भयो भने रोगको निदान बेलैमा हुन्छ । सरकारले तोके बमोजिम नियमित चार पटक गर्भवती जाँच गराउनुपर्छ । यसो गरे समयमै रोगको निदान हुन्छ र उपचार गर्न सजिलो हुन्छ । यसले शिशुको विकासमा सहयोग गर्छ । गर्भ रहनु पहिला नै उच्च रक्तचाप छ भने औषधि खान सकिन्छ । शर्माका अनुसार अस्पतालमा आउने १०० जना गर्भवतीमध्ये १० जनामा उच्च रक्तचापको समस्या देखिएको छ । उच्च रक्तचापका गर्भवतीलाई भर्ना गरेर उपचार गर्नुपर्ने हुनसक्छ ।

भिडियो :