प्रचण्ड सरकारले स्वास्थ्य क्षेत्रको पुनर्संरचना गर्दैछ(भिडियो)

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड तेस्रो पटक प्रधानमन्त्री भएको पुस १० गते १ वर्ष पुग्दैछ। यस अवधिमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएका काम र योजनाका विषयमा हामीले प्रधानमन्त्रीका जनस्वास्थ्यविज्ञ दिपेन्द्र खड्कासँग कुराकानी छौँ।

उहाँले वीर अस्पताल एवं ठूला अस्पतालमा नि:शुल्क बेडको व्यवस्था गरिएको, प्रयोगशाला परीक्षणको शुल्कमा एकरुपता ल्याउने काम भइरहेको साथै अन्य २० भन्दा बढी काम अहिलेको सरकारले गरेको जानकारी दिनुभयो।

उहाँका अनुसार औषधि कम्पनीलाई सुधार गरि एन्टिबायोटिकसहित २० प्रकारका औषधि उत्पादन गर्न सक्ने क्षमतामा ल्याएको छ। साथै प्रधानमन्धी कार्यालयको अग्रसरतामा पाठेघरको मुखको क्यान्सरविरुद्धको खोप ल्याउने प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको उहाँले बताउनुभयो।

महामारी कोषका लागि प्रस्ताव आह्वान भएकोमा विश्वभरीका १८० वटा प्रस्तावमध्ये करीब १८ मिलियन अमेरिकी डलर(करिब २ अर्ब ३५ करोड नेपाली रूपैयाँ बराबर)को नेपालको प्रस्ताव छनौट हुनुका साथै ग्लोबल फण्ड अन्तर्गत क्षयरोग, मलेरिया र एचआईभी एड्स कार्यकमका लागि करिब ६१ मिलियन अमेरिकी डलरको सहायता प्राप्त हुने चरणमा रहेको  उहाँले जानकारी दिनुभयो। 

खड्काका अनुसार हेलो सरकारमा उपकरण एवं औषधि खरिदको विषयमा, कर्मचारी सरुवाको विषय लगायतमा धेरै गुनासो आएको छ । ती समस्याको समाधान भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

१ वर्षमा प्रचण्ड सरकारले स्वास्थ्यमा गरेका कामहरु यस्ता छन् । 

-नेपाल औषधि लिमिटेडलाई सुधारसहित उत्पादन सम्वद्ध संरचना रिनोभेसन तथा उत्पादन बिस्तार सम्बन्धि व्यवसायिक योजना २०८० स्वीकृत गरी एन्टिबायोटिक लगायत २० प्रकारको औषधि यही महिनादेखि उत्पादन गर्न सक्ने क्षमतामा ल्याइएको छ।

- २० प्रकारको औषधि उत्पादनका लागि चौबीस करोड अठहत्तर लाख बाह्र हजार तीन सय रुपैंया अर्थ मन्त्रालयमार्फत निकासा गरिएको छ। 

- राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाको प्रस्तावित नयाँ प्रयोगशाला परीक्षणको दस्तुर कायम गरी देशभरका संघीय अस्पतालहरूमा परीक्षण शुल्क एकरुपता गर्ने तयारी गरिएको छ। 

- १० देखि १४ वर्षका किशोरीहरुका लागि पाठेघरको क्यान्सर विरुद्द लगाइने करिब १७ लाख भायल एचपीभी खोप गाभीमार्फत २०२४ भित्र नेपालमा आउने सुनिश्चित भएको छ।

-नियमित औषधी सेवन गरिरहेका स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा आवद्ध नागरिकहरुलाई १- १ महिनाका लागि दिईरहेको औषधी ३-३ महिनाका लागि दिने तथा एक पटक प्रेपण भई आएका बीमित विरामीहरुलाई सोहि रोगको लागि पुनः प्रेषण पुर्जी लिन नपर्ने गरि व्यवस्था गरिएको छ। 

-राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्र स्तरोन्नती तथा सेवा बिस्तारका लागि भक्तपुरको सूर्यबिनायकमा नेपाल सरकारको नाममा रहेको ७०० रोपनी जग्गा मध्ये १०० रोपनी जग्गामा ५०० सय शैय्याको अत्याधुनिक मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्र अस्पताल निर्माणको सहमति दिने निर्णय पनि भएको छ।

- ब्रेन डेथ भएका व्यक्तिहरूको अंग प्रत्यारोपण गर्न अंग प्रत्यारोपणबारे जनचेतनाका लागि अभियान अगाडि बढिरहेको छ। 

-मानसिक स्वास्थ्य रास्ट्रिय अभियानका लागि १ वर्षे रणनैतिक कार्ययोजना तयार गरी सोही अनुसार छिटै अभियानको रुपमा देशैभर सञ्चालनको तयारीमा रहेको छ। 

- सुलभ र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रवाहमा जनताको पहुँच सुनिश्चित गर्न नेपाल स्वास्थ्य क्षेत्र रणनीतिक योजना २०७९/८०, २०८७र८८, राष्ट्रिय स्वास्थ्य वित्त रणनीति २०८० -२०९० र राष्ट्रिय संक्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रण निर्देशिका, २०७९ स्वीकृत गरी कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ। 

-भरतपुर अस्पताल र भेरी अस्पताललाई चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानको आङ्गिक अस्पतालको रूपमा सञ्चालन गर्नेगरी शैक्षिक कार्यक्रम विस्तार गरिने र तिलगङ्गा आँखा स्वास्थ्य शिक्षा मानित विश्वविद्यालय स्थापनासम्बन्धी विधेयक तर्जुमा गर्न सैद्धान्तिक स्वीकृति प्रदान गरिएको छ।

-नेपालमै पहिलोपटक जनगणनाको आधारमा मातृ मृत्युदर अध्ययन गरी प्रतिवेदन सार्वजनिकीकरण गरियो। डेङ्गी रोग रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि कार्ययोजना तयार हुनुका साथै टास्क फोर्स गठन भई क्रियाशील रहेको दाबी गरिएको छ।

- पाठेघरको मुखको क्यान्सर स्क्रिनिङ सेवा सञ्चालन निर्देशिका तयार भई २०८० जेठसम्ममा १ लाख २९ हजार ३५५ जनाको पाठेघरको मुखको क्यान्सरको निःशुल्क स्क्रिनिङ गरिएको छ।

- देशका सबै सरकारी, सामुदायिक तथा निजी अस्पताललाई कुल शय्याको १० प्रतिशत छुट्याई विपन्न, असहाय, बेवारिसे बिरामीको निःशुल्क उपचार गराउन प्रधानमन्त्रीले निर्देशन दिनुभएको छ। वीर अस्पतालका ७ सय साधारण शय्यालाई आम सर्वसाधारणका लागि निःशुल्क रूपमा उपलब्ध हुने व्यवस्था गरिएको छ।

- स्वास्थ्य सेवालाई प्रभावकारी तथा पहुँचयोग्य बनाउन अस्पतालहरूको स्तरोन्नति, दुई सिफ्टमा सेवा प्रदान, विद्युतीय स्वास्थ्य अभिलेख तथा लाइन व्यवस्थापन सुधारको कार्ययोजना तयारीको क्रममा रहेको छ। 

- आँखा उपचारको क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पुयाउने डा.सन्दुक रुइतलाई बहराइन सरकारबाट प्रदान गरिने आइएसए ग्रहण गर्न स्वीकृति र सो अवार्डसाथ प्राप्त हुने नगद रकममा लाग्ने कर छुट दिइएको छ।

- महामारी कोषका लागि प्रस्ताव आह्वान भएकोमा विश्वभरीका १८० वटा प्रस्तावमध्ये करीब १८ मिलियन अमेरिकी डलर करीब २ अर्व ३५ करोड नेपाली रूपैयाँ बराबरको नेपालको प्रस्ताव छनौट भएको छ।

- ग्लोबल फण्ड अन्तर्गत क्षयरोग, मलेरीया र एचआईभी एड्स कार्यकमको लागि करीब ६१ मिलियन अमेरिकी डलरको सहायता प्राप्त हुने चरणमा रहेको  छ।

- छ वटा प्रदेशहरुमा प्रादेशिक प्रयोगशालाहरू निर्माण भइरहेको छ।
- केही संघीय अस्पताल र प्रतिष्ठानमा बीमामा आवद्ध बीमितहरूको ओपिडी रेजिस्ट्रेशन अनलाइनमार्फत गर्ने व्यवस्था गराईएको हुँदा घण्टौ लाइनमा बस्नुपर्ने अवस्था नरहेको साथै ल्याब रिपोर्ट अनलाइनबाटै हेर्न सकिने गरी अस्पतालका काउण्टरहरूमा व्यवस्था मिलाईएको  छ।

-अनावश्यक र दोहोरोपन हुनेगरी स्वास्थ्यसम्बन्धी सामग्री तथा औजार तथा उपकरणको खरीदलाई निरुत्साहित गरी खरिद प्रक्रिया थप व्यवस्थित गर्न न्यूनतम सेवा मापदण्डमा औँल्याईए बमोजिम आवश्यकताको आधारमा मात्र खरिद गर्ने प्रक्रियाको थालनी गरिएको।

- स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय, औषधी व्यवस्था विभाग, लागू औषध व्युरो र जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सहभागितामा देशव्यापी रूपमा फार्मेसीहरूको अनुगमन गरिएको छ।

सरकार स्वास्थ्य क्षेत्रको पुनर्संरचनाको तयारीमा लागेको यसका लागि काम भइरहेको जनस्वास्थ्य विज्ञ खड्काले जानकारी दिनुभयो ।

उहाँका अनुसार स्वास्थ्यका कर्मचारी संरचना पुनर्संरचना गरिँदै छ  । गणतन्त्र आएपछि ३ तहका सरकारले सञ्चालन गरेका सेवा पुनर्संरचना हुने अवस्था छ । पूर्वाधार र कर्मचारीको व्यवस्थापन अध्ययन अनुसन्धान सम्मका क्षेत्रमा पुनर्संरचना हुँदैछ।

जनतालाई स्वास्थ्य बीमा मार्फत नै सबै खाले रोगको उपचार गर्न पाउने, नेपालमै औषधि उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने, जनतालाई रोग लागेपछि उपचार मात्रै होइन रोग लाग्नै नदिनका लागि काम गर्न प्रधानमन्त्री केन्द्रीत भएको पनि उहाँको दावी छ । 

खोपको अध्ययनलाई अलि अगाडि बढाएको, भावी हुने समस्याका बारेमा पनि तयारी गर्न सरकार लागेको छ । सबैलाई लाग्ने क्यान्सरका भ्याक्सिन ल्याउने तयारीमा सरकार लागेको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रमा देखिने सुधारका काम सकेसम्म आफ्नै कार्यकालमा गरिसक्ने मनसाय रहेको प्रधानमन्त्रीको जनस्वास्थ्य विज्ञ खड्काले जानकारी दिनुभयो।

पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको एकवर्षे कार्यकालमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएका काम र योजनाका विषयमा प्रधानमन्त्रीका जनस्वास्थ्य विज्ञ दिपेन्द्र खड्कासँग गरिएको भिडियो कुराकानी हेल्थपाटीको युट्यूब च्यानलमा हेर्न सक्नुहुनेछ।