नेपाल चिकित्सक संघले बनायो मेडिकल जर्नालिज्मको पाठ्यक्रम

नेपाल चिकित्सक संघको अगुवाइमा मेडिकल जर्नालिज्म एण्ड इथिक्स विषयमा स्तरीय पाठ्यक्रम तयार गरिएको छ । यो पाठ्यक्रमअनुसार सञ्चारकर्मी एवं स्वास्थ्यकर्मीलाई प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिने भएको छ । 

नमुना पाठ्यक्रमलाई एक कार्यक्रमका बीच अनुमोदन गरिएको छ । स्वास्थ्यमन्त्री मोहनबहादुर बस्नेतको उपस्थितिमा गरिएको अनुमोदन कार्यक्रममा नेपाल प्रेस काउन्सिल, नेपाल मेडिकल काउन्सिल, नेपाल नर्सिङ काउन्सिल, नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी परिषद्, विश्व स्वास्थ्य संगठन, स्वास्थ्य पत्रकार मञ्चका पदाधिकारी तथा सदस्यहरुको सहभागिता रहेको थियो । 

मन्त्री बस्नेतले पाठ्यक्रमको विकासले सही समाचार सम्प्रेषणमा योगदान पुग्ने बताउनुभयो। 'कसैले पनि सबै कुरा बुझेको हुँदैन, सिक्दै जानिने हो', उहाँले भन्नुभयो, 'मेडिकल सम्बन्धी ज्ञान लिएर समाचार सम्प्रेषण गर्दा बढी विश्वासिलो र मर्यादित हुन्छ।'

सूचना सही आउँदा त्यसको नतिजा पनि राम्रो आउने उहाँले बताउनुभयो। सही सूचनाले मानिसलाई बचाउने मानवताको काम गर्ने बताउँदै कलमलाई दमदार बनाएर पत्रकारितालाई जनमुखी बनाउन सकिने उहाँको भनाइ थियो । स्वास्थ्य मन्त्री बस्नेतले मेडिकल शब्दावली थाहा नभए समाचार उल्टोपाल्टा हुन सक्ने भन्दै पाठ्यक्रम आएपछि त्यसलाई कम गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका सचिव डा.रोशन पोखरेलले नेपाल चिकित्सक संघले बनाएको पाठ्यक्रमले मेडिकल प्रतिनिधि र पत्रकारबीच सौहार्दपूर्ण वातावरण बन्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । 

मेडिकल शब्दाबलीमा समस्या हुने भएकाले नबुझी समाचार लेख्दा गलत कुरा सम्प्रेषण भई माहौल बिग्रिने उहाँको भनाइ छ । 

यो पाठ्यक्रमले स्वास्थ्य पत्रकार र मेडिकल प्रतिनिधिको सम्बन्ध विकास गराउन र सही सूचना सम्प्रेषण गर्न भूमिका खेल्न डा.पोखरेलले बताउनुभयो।

यसैगरी चिकित्सा विज्ञान र स्वास्थ्य सेवाका क्षेत्रमा आवश्यक प्राविधिक तथा विषयगत जानकारीलाई पाठकसमक्ष पुर्‍याउन प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको संघका अध्यक्ष डा. अनिलविक्रम कार्कीले जानकारी दिनुभयो । 

चिकित्सा शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा प्राविधिक र संवेदनशील क्षेत्र भएकोले यस क्षेत्रसँग सम्बन्धित विषय समेटेर पाठ्यक्रम तयारी गरी प्रशिक्षण दिन लागिएको उहाँले बताउनुभयो । 

डा.कार्कीका अनुसार पाठ्यक्रममा विभिन्न प्रकारका रोगहरू, औषधि तथा मेडिकल उपकरणहरुको प्रयोग, त्यसको उपयोगिता, सरुवा रोग जस्ता विषय समेटिएका छन्। चिकित्सक संघले सरोकारवाला नियमनकारी निकायहरुको समन्वय र छलफलको निचोड मार्फत यो नमुना पाठ्यक्रम तयार गरेको पनि कार्कीले जानकारी दिनुभयो।

नमुना पाठ्यक्रमलाई पूर्णता दिन जर्नल अफ नेपाल मेडिकल एसोसियसनका प्रमुख सम्पादक डा. एन्जल मगरको संयोजकत्वमा टेक्निकल वर्किङ कमिटिको गठन गरिएको थियो । डा.मगरले मेडिकल जर्नाज्मिमा देखिएको कमजोरीलाई कम गर्न तालिम प्रयोजनका लागि यो पाठ्यक्रम तयार गरिएको बताउनुभयो । 

पाठ्यक्रममा विकास गरि प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गर्न २०१६ देखि प्रायस गरिएको र हाल आएर बल्ल पूरा भएको बताउदै ३ महिनाभित्र स्वास्थ्य पत्रकारलाई तालिम दिइने उहाँले बताउनुभयो । 

विश्व स्वास्थ्य संगठनका निमित्त नेपाल प्रतिनिधि डा.विनोद बुराले मेडिकल जर्नालिज्म प्रशिक्षणपछि स्वास्थ्य विज्ञानका बारेमा सञ्चारमाध्यम र जनतासमक्ष सत्य, तथ्य सूचना सम्प्रेषण गर्न मद्धत पुग्ने बताउनुभयो । उहाँले स्वास्थ्य पत्रकारका लागि पाठ्यक्रम तयार पार्ने योगदानका लागि नेपाल चिकित्सक संघलाई धन्यवाद दिनुभयो ।

मेडिकल पत्रकारिता वैज्ञानिक विषय भएकाले सही अर्थ नबुज्दा भ्रामक कुरा प्रसार हुने सम्भावना रहेको उहाँको भनाइ छ । 

कोभिड–१९ महामारीको समयलाई उदाहरण दिँदै डा.विनोदले सामाजिक सञ्जालमा फैलाइएका गतल तथ्यले मानिसलाई धेरै समस्या पारेको स्मरण गराउनुभयो। यस्तो बेला आम व्यक्तिलाई सही सूचना दिने काम पत्रकारहरुले गरेको उहाँको भनाइ छ । 

प्रशिक्षण पाठ्यक्रम ल्याउनमा विश्व स्वास्थ्य संगठनको पनि सहयोग रहेको छ । कमिटीमा विज्ञका रुपमा स्वास्थ्य पत्रकार मञ्चका अध्यक्ष सरोज ढुंगेल, अग्रज स्वास्थ्य पत्रकार अतुल मिश्र,पदमराज जोशी, राससका विष्णु नेपाल हेल्थ पाटी डटकमकी तुलसा घिमिरे, स्वास्थ्य पत्रकारहरु बुद्धि कट्टेल, प्रविण ढकाल र उद्धवराज भेटवाल  पाठ्यक्रम निर्माण कमिटीमा रहनुभएकाे थियो।

पत्रकारितामा प्राप्त गरेको शैक्षिक योग्यता र अनुभवका आधारमा विज्ञ कमिटिको छनौट गरिएको थियो । नेपाल चिकित्सक संघका निवर्तमान अध्यक्ष एवं यस पाठ्यक्रम कार्यक्रमका संयोजक डा. लाेचन कार्कीले स्वास्थ्यको समाचार लेख्दा सही सूचना सही व्यक्तिबाट लिन नसक्दा पनि समाचारले गलत सन्देश दिने गरेको बताउनुभयो ।

यसलाई रोक्ने उद्देश्यले पाठ्यक्रम बनाइएको उहाँको भनाइ छ ।उपचारको क्रममा हुने कमजोरीलाई चिकित्सकको लापरबाही भनेर समाचार लेख्दा चिकित्सकले अपराध गरेको अर्थ लाग्ने गरेको कार्कीको गुनासो छ। स्वास्थ्यमा पाठ्यक्रम बनाएर पत्रकारलाई प्रशिक्षण दिनु नयाँ आयामको सुरुवात भएकोडा.कार्कीले बताउनुभयो।

डा.कार्कीले मेडिकल शब्दावलीहरू र विज्ञानलाई स्पष्ट बुझेर लेख्न नसक्दा समाजमा नकारात्मक सन्देश जाने गरेको बताउनुभयो । त्यस्तो गल्तीलाई कम गर्न पाठ्यक्रम निर्माण गरिएको डा.लोचनको भनाइ थियो । पाठ्यक्रम ल्याउन आफूले पहल गरेको जानकारी उहाँले दिनुभयो।

चिकित्सक संघका महासचिव डा. सञ्जिव तिवारीले पाठ्यक्रम अनुसारको तालिमले हेल्थ जर्नालिज्ममा  थप निखारता आउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । अनुमोदन कार्यक्रममा संघका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पाठ्यक्रम कार्यक्रमको औचित्यबारे प्रष्ट पार्नुभएको थियो।