राजधानीमा नसर्ने रोग तथा मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन सम्पन्न
हेल्थपाटी - पौष ३०, २०८२ १०:०३ मा प्रकाशित
अ +
अ -
नसर्ने रोग (एनसीडी) तथा मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन ‘साउथ इस्ट एशिया रिजनल कन्फरेन्स अन एनसीडी एण्ड मेन्टल हेल्थः स्ट्रेन्थेनिङ एकाउन्टेबिलिटी, पोस्ट युएन एचएलएम २०२५’ राजधानीमा सम्पन्न भएको छ ।
साउथ इस्ट एशिया रिजनल (सेरो) एनसीडी एलायन्स र नेपाल एनसीडी एलायन्सको संयुक्त आयोजनामा सोमबार ललितपुरस्थित होटल हिमालयमा आयोजित एकदिने सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य सन् २०२५ मा सम्पन्न संयुक्त राष्ट्रसंघीय उच्चस्तरीय बैठक (यूएन एचएलएम) पछि नसर्ने रोग तथा मानसिक स्वास्थ्य क्षेत्रमा गरिएका प्रतिबद्धताको कार्यान्वयन अवस्थालाई सुदृढ बनाउनु रहेको आयोजकले जनाएका छन्।
सम्मेलनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्नुहुँदै स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री डा. सुधा शर्मा गौतमले प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा एनसीडी र मानसिक स्वास्थ्य जोड्नुपर्ने बताउनुभयो । नेपालमा हुने कुल मृत्युमध्ये ७० प्रतिशतभन्दा बढी नसर्ने रोगका कारण हुने गरेको उल्लेख गर्नुहुँदै उहाँले यसको रोकथाममा लाग्नुपर्ने बताउनुभयो ।
“यो केवल स्वास्थ्यको समस्या मात्र होइन, अर्थतन्त्र र मानव संसाधनमाथिको ठूलो चुनौती हो,” उहाँले भन्नुभयो, “त्यसैले उपचारभन्दा रोकथामलाई प्राथमिकता दिँदै प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा एनसीडी र मानसिक स्वास्थ्य अनिवार्य रूपमा समावेश गर्नुपर्छ।”
काठमाडौँ महानगरपालिकाकी उपमेयर सुनिता डंगोलले नसर्ने रोग र मानसिक स्वास्थ्यलाई ‘सुसुप्त महामारी’ भन्दै तीनै तहका सरकारले विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताउनुभयो । कार्यान्वयनको जिम्मा स्थानीय तहको मात्र नभएर सम्पूर्ण क्षेत्र र तहको सक्रियता आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ थियो । “प्रतिबद्धताले मात्र जीवन बचाउँदैन, समुदाय स्तरमा प्रभावकारी कार्यान्वयन भए मात्र वास्तविक परिवर्तन सम्भव हुन्छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
उपमेयर डंगोलले नसर्ने रोगको बढ्दो भारको तुलनामा लगानी कम रहेको उल्लेख गर्दै काठमाडौँ महानगरपालिकाले हालसम्म ३२ वडामा शहरी स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गरिसकेको जानकारी दिनुभयो । साथै, अस्पतालहरूसँगको समन्वयमा निःशुल्क प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा विस्तार गरिएको बताउनुभयो । काठमाडौंका स्थायी बासिन्दालाई मात्र नभएर काठमाडौंबासी सबैलाई सेवा प्रदान गरिएको सुनाउनुभयो ।
सेरो एनसीडी एलायन्सका अध्यक्ष प्रा. डा. अभिनव वैद्यले सम्मेलनमा यूएन एचएलएम २०२५ पछिको सन्दर्भमा नसर्ने रोग र मानसिक स्वास्थ्यका लागि उत्तरदायित्व ढाँचालाई कसरी बलियो बनाउने भन्ने विषयमा मुख्य छलफल भएको बताउनुभयो ।
उहाँले सम्मेलन क्षेत्रीय देशहरूबीच अनुभव आदान–प्रदान गर्दै प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतार्न सहयोगी हुने बताउनुभयो ।
सम्मेलनमा एनसीडी एलायन्स जेनेभाकी प्रतिनिधि लिन्डा सेन्क–मार्कोभाले यूएन एचएलएम २०२५ पछिको उत्तरदायित्व सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय, क्षेत्रीय र विश्वस्तरीय समन्वय आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) नेपालकी प्रतिनिधि डा. लोनिम दीक्षितले नसर्ने रोग र मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी सरकारी अवधारणालाई कार्यान्वयन गर्न डब्लुएचओ सहयोगी रहँदै आएको जानकारी दिइन्।
नेपाल एनसीडी एलायन्सका अध्यक्ष प्रा. डा. प्रकाशराज रेग्मीले बढ्दो नसर्ने रोगको प्रकोप न्युनिकरण गर्न राष्ट्रिय, क्षेत्रीय तथा विश्वस्तरीय समन्वय, सहकार्य र नयाँ सोच आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो ।
सम्मेलनमा नेपालको बहुपक्षीय उत्तरदायित्व ढाँचाबारे डा. मनिता प्याकुरेलले जानकारी गराउनुभएको थियो । छलफलमा राजनीतिक प्रतिबद्धतालाई मापनयोग्य लक्ष्यमा रूपान्तरण गर्ने, दीगो विकास लक्ष्य (एसडीजी) सँगको समन्वय, प्रभावकारी अनुगमन, पारदर्शी समीक्षा र निरन्तर पैरवीको आवश्यकता औँल्याइएको थियो।
सम्मेलनमा सहभागीहरूले नीति कार्यान्वयनमा समस्या रहेको गुनासो गरेका थिए । नेपाल जस्ता मुलुकमा नीति राम्रो भएपनि कार्यान्वयन हुन नसक्दा समस्या देखिइरहेको र लगानी कम स्वास्थ्य क्षेत्रमा लगानी कम त्यसमाथि पनि नसर्ने रोगमा धेरै कम बजेट रहेको उल्लेख गरेका हुन् । त्यस्तै सहभागीहरूले सरकारी निकायबीचको समन्वय पनि कम हुने गरेको बताएका थिए । स्वास्थ्य मन्त्रालयले भनेका कुरा अर्थ मन्त्रालयले स्विकार नगर्ने गरेको बताएका थिए ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री डा. सुधा गौतम शर्माले उद्घाटन गरेको सम्मेलनमा नेपालसहित बंगलादेश, भारत, श्रीलंका, माल्दिभ्स, इन्डोनेसिया, मलेसिया र थाइल्याण्डका एनसीडी एलायन्स तथा स्वास्थ्य क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो।
तपाईँको अभिमत