‘कुनैबेला अल्जाइमर्स राेगलाई अल्जाएर मर समेत भनिन्थ्यो’

विशेषगरी ६५ वर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्तिहरुलाई अल्जाइमर्स रोग देखिँदैन । विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएअनुसार जम्मा ४ प्रतिशत मानिसमा मात्रै अल्जाइमर्स रोग देखिन्छ । जति उमेर बढ्दै जान्छ त्यति नै यो रोगको जोखिम रहन्छ । 

८० वर्षभन्दा माथि उमेरसमूहका झण्डै ४० प्रतिशत ज्येष्ठ नागरिकलाई यो रोग लागेको पाइएको छ ।

नेपालमा हालसम्म अल्जाइमर्स रोगबारे समुदायमा अध्ययन नभएपनि सन २०१५ को एक तथ्यांकले त्यो बेला ७८ हजार मानिसहरु अल्जाइमर्स रोगबाट पीडित थिए ।

यो संख्या बढेर २०५० सम्ममा नेपालमा लगभग २ लाख ज्येष्ठ नागरिकहरु यसबाट ग्रसित हुने प्रक्षेपण गरिएको छ । 

अल्जाइमर्स रोगको अनुपात बढिरहेको छ । युवावस्थामा रहेको बानी व्यहोराहरुले नै पछि गएर अल्जाइमर्स रोग देखिन सक्छ । युवावस्थामा अनियन्त्रित उच्च रक्तचाप, मधुमेह, सामाजिक रुपमा निष्क्रिय भएमा, डिप्रेसन भएमा, बुढ्यौलीमा अल्जाइमर्सको जोखिम उच्च रहन्छ . त्यसैले युवावस्थामा हुने यी समस्याबाट जोगिन बैलेमा सचेत रहनुपर्छ । 

प्रारम्भिक लक्षण
भर्खर - भर्खरका कुराहरु बिर्सने जस्तै भर्खरै आफूले खाएको कुरा बिर्सने, मानिससँग भेटेको पनि बिर्सने । तर प्रारम्भिक अवस्थामा पुराना कुराहरु याद हुनपनि सक्छ । उमेर ढल्दैमा अल्जाइमर्स देखिने होइन । उमेर ढल्दैमा सबैमा देखिने पनि होइन । बल्झदै गएपछि मानसिक समस्या पनि देखिन सक्छ । 

आजभन्दा १० / १५ वर्ष अगाडि यो रोग हुन्छ भनेर पनि हामीलाई थाहा थिएन ।यसलाई अल्जाएर मर समेत भनिन्थ्यो । आँगनमा देखिने रोग हो । प्रारम्भिक अवस्थामै लक्षण देखिए यो रोगको प्रभावकारी उपचार छ । दीर्घरोग हो । निको नहुने तर पूर्णरुपमा नियन्त्रित रोग हो । ज्येष्ठ नागरिकलाई देखियो भनेर घरमै राख्नु हुँदैन । नेपाल सरकारले १ लाख बराबरको सुविधा उपलव्ध गराएको छ । स्वास्थ्य सेवा बीमामार्फत पनि यसको उपचार पाइन्छ । 

स्मृति क्षय हुने रोग अल्जाइमर्स एक दीर्घकालिन मानसिक स्वास्थ्य समस्या हो । सामान्यतया ६५ वर्षको उमेरपछि लाग्ने अल्जाइमर्स रोगको शुरुवाती अवस्थामा अधिकांश बिरामीले उपचारको आवश्यकता महसुस गर्दैनन् । जसका कारण भविष्यमा रोगको असर झन् धेरै जटिल हुन्छ । त्यसैले आफ्ना परिवकारका ज्येष्ठ सदस्यहरुमा अल्जाइमर्सका लक्षणहरू चिनौँ । 
लक्षणहरु : 
-मिति तथा ठाउँहरूका बारेमा ज्ञान हराउँदै जानु
-बारम्बार एउटै कुराहरु सोधिरहनु
-स्वविवेक शक्ति क्षीण हुनु
-आँखाले देखेका कुराहरु नचिन्नु
-नियमित गरिरहने क्रियाकलाप गर्न अप्ठ्यारो हुनु
-सामान्य समस्याहरु समाधान गर्न नसक्नु

अल्जाइमर्स भएकाहरुको कसरी हेरचाह गर्ने?
-अल्जाइमर्स भएका व्यक्तिहरुको कुरालाई धैर्यपूर्वक सुन्ने
-दैनिक गरिने कामकाजमा सहयोग पुर्‍याउने
-आत्मनिर्भरता बढाउन आवश्यक सीपहरु सिकाउने
-लड्ने तथा चोटपटक लाग्ने जोखिम न्यूनीकरण गर्न घरको वातावरण सुरक्षित बनाउने
-स्मरण शत्ति बढाउने खालका अभ्यासहरु गराउने
-बिरामीलाई हरेचाह गर्ने व्यक्तिलाई हेरचाह गर्न कठिनाइ भए सो व्यक्तिले सहयोग माग्ने
-अल्जाइमर रोग लागेका नागरिकको उपचारका लागि सरकारले १ लाख रुपैयाँ र नीति तथा कार्यक्रममार्फत मासिक ५ हजार रुपैयाँ आर्थिक सहायता उपलव्ध गराउने व्यवस्था गरेको छ । 

(ज्येष्ठ नागरिक विशेषज्ञ डा. रमेश कँडेलसँगको कुराकानीमा आधारित)