३५ वर्षपछि कान्ति बालअस्पताल बालस्वास्थ्य अध्ययन संस्थानमा विकास हुँदै

काठमाडौं । कान्ति बाल अस्पताललाई बालस्वास्थ्य अध्ययन संस्थानमा विकास गर्न अवधारणापत्र तयार भएको छ । ३५ वर्ष अगाडि नै बालस्वास्थ्य अध्ययन संस्थानमा विकास गर्ने योजना राखी प्रक्रिया सुरु गरिएको भए पनि विभिन्न कारणले रोकिएको थियो । सरकारले २०४२ सालमा संस्थानका लागि भनि मुआब्जा दिई जग्गा अधिग्रहण गरेको थियो । तर संस्थान विकासको कार्य अघि बढ्न सकेको थिएन ।

जग्गा अधिग्रहण गरेको १० वर्षपछि २०५२ सालमा अस्पताललाई बालस्वास्थ्य अध्ययन संस्थानमा विकास गर्न विभिन्न समितिहरु बनाइए । त्यस समितिले आफ्नो प्रतिवेदन पनि बुझायो तर कार्यान्वयन हुन सकेन । फेरि २०५९ सालमा सोही कामका लागि अर्काे समिति गठन भयो उक्त समितिले पनि प्रतिवेदन बुझायो, प्रतिवेदन फेरि पनि थन्कियो संस्थान विकासको काम अघि बढेन ।
२०६२, ६३ सालको जनआन्दोलनपछि बनेको लोकतान्त्रिक तत्कालिन सरकारका उपप्रधान तथा स्वास्थ्यमन्त्री अमिक शेरचनले डा.अर्जुनराज पन्तको संयोजकत्वमा ६ सदस्यीय समिति गठन गर्नुभयो । उक्त समितिले प्रतिवेदन तयार गरि काम अघि बढे पनि त्यसले पूर्णता भने पाउन सकेन ।

अहिले फेरि बालस्वास्थ्य अध्ययन संस्थानका रुपमा विकास गर्न सरकारले आगामि वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा राखेको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री भानुभक्त ढकालले वर्षाैदेखि रोकिएको बाल स्वास्थ्य अध्ययन संस्थान विकासको कार्यक्रमलाई सरकारले प्राथमिकताका साथ अघि बढाउन नीति तथा कार्यक्रममा नै समावेश गरि बजेट पनि व्यवस्था गरेकोे बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, उक्त कार्यलाई सफल बनाउन जहिलेपनि मेरो साथ र सहयोग हुनेछ । संस्थान निर्माणका लागि कार्य अघि बढाउन निर्देशन दिइसकेको छु ।

संस्थानलाई बालरोगको विभिन्न विद्यामा उच्च शिक्षाको अध्ययन गर्ने उत्कृष्ट केन्द्रको रुपमा विकास गर्न आफूहरुले अवधारणा बनाइ मन्त्रालयमा पेश गरिसकेको र यसै वर्ष विस्तृत रुपमा गुरुयोजना तयार गरि निर्माण कार्य थालनी गर्ने अस्पतालका निर्देशक डा.कृष्ण पौडेलले जानकारी दिनुभयो ।

अस्पताललाई बालअध्ययन संस्थान विकास गर्न निकै कसरत गर्नुपर्यो अन्नत नीति तथा कार्यक्रममा पनि समावेश गर्न सफल भयाैं र अहिले हामी प्रारम्भिक चरणमा आइपुगेका छौँ, पौडेलले भन्नुभयो, १ करोड ६० लाख जनसंख्या हुँदा स्थापना भएको र सोही समयको रोग, बिरामीको अवस्था जनसांख्यिक बितरणलाई सेवा पुर्याएको अवस्थामा हालको बदलिदो राजनैतिक आर्थिक जनसांख्यिक र अन्तर्राष्ट्रिय परिप्रेक्षलाई तथा नयाँ–नयाँ रोग र अन्य आकांक्षा पूरा गर्न कठिन हुनै लागेको परिस्थितिमा बालस्वास्थ्य अध्ययन संस्थान निर्माण हुन लाग्नु सबैका लागि गर्वको विषय हो पौडेलले थप्नुभयो ।

स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकाल दायाँ, कान्ति बालअस्पतालका निर्देशक डा.कृष्ण पौडेल बायाँ ।

अस्पताललाई बालअध्ययन स्वास्थ्य संस्थानको विकास गरि नेपालको सातै प्रदेशको बालबालिकाको प्रेषण अस्पतालको रुपमा विकास गर्ने, बालस्वास्थ्यको सवै विशिष्टीकृत सेवाहरुको स्थापना सहित एकीकृत रुपमा सेवा उपलव्ध गराउने केन्द्रको रुपमा विकसित गरिनेछ । देशका सवै बाल अस्पताल÷बिभाग÷ईकाईहरुको लागि आधारभुत मापदण्ड तथा उपचार निर्देशिकाहरु तयार पारी लागू गराउने समन्वयकारी संस्थाको रुपमा विकास गर्ने, नेपाल सरकारको बाल उपचारको राष्ट्रिय निति तर्जुमा गर्ने मुख्य सहयोगी केन्द्रको रुपमा बिकास गर्ने, बाल स्वास्थ्य सम्बन्धी उच्च शिक्षा अध्ययन अध्यापन तथा बाल स्वास्थ्य अनुसन्धान केन्द्रको रुपमा बिकास गर्ने तथा बाल स्वास्थ्य तथ्यांक बैंक स्थापना गरी सम्बन्धित सूचना तथा सूचीकरण बर्गीकरण प्रवाहीकरण गर्न केन्द्रबिन्दुको रुपमा काम गर्न संस्थाको विकास गर्ने कार्यक्रम मन्त्रालयलाई बुझाएको अवधारणापत्रमा समेटिएको छ ।

यसैगरी अस्पतालका प्रमुख कन्सलटेन्ट पेडियाट्रिक डा. प्रकाश जोशीले अस्पताललाई बाल अध्ययन स्वास्थ्य संस्थानको विकास गर्ने लक्ष्य अनुरुप आउँदो आर्थिक वर्षदेखि नै एमडी अध्ययन सुरु गरिने जानकारी दिँदै प्रत्येक वर्ष १६ जना लाई एम.डी. पेडियाट्रिक्स अध्यापन गराइने बताउनुभयो । हाल चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान अन्तर्गत १३ जनाले एमडि पेडियाट्रिक्स अध्ययन गरिरहेका छन् । उनीहरुलाई पढाउन स्रोत र साधन हामीसँगै छ त्यसैले १३ लाई बृद्दि गरि आउँदो शैक्षिक सत्रदेखि १६ जनालाई आफैले संस्थान अन्तरगत अध्यापन गराउन लागेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

हाम्रो लामो समयदेखिको अथक प्रयासबाट अस्पताल बालस्वास्थ्य उच्च शिक्षा अध्ययनको केन्द्रको रुपमा विकास हुँदैछ, जसले बालस्वास्थ्य अध्ययनका लागि भारत लगायतका देशमा जानपर्ने बाध्यतालाई रोक्नेछ

नियोनाटोलोजी, न्यूरोलोजी, नेफ्रोलोजी, एन्डोक्रिनोलोजी, पेडियाट्रिक सर्जरी/ पेडियाट्रिक क्रिटिकल केयरमा फेलोशिप/डीएम/एमसीएच सञ्चालन गर्न पूर्वाधार पनि विकास गर्ने तयारी छ, जोशीले जानकारी दिनुभयो । विभिन्न नर्सिङ कलेजहरुबाट पेडियाट्रिक्स अध्ययनका लागि आउने प्रशिक्षार्थीहरुलाई अध्यापन पनि आगामि वर्षदेखि सुरु गरिने उल्लेख कार्ययोजनामा गरिएको छ ।
कुल जनसंख्याको ४० प्रतिशत हिस्सा बालबालिकाको रहेकोमा बालबालिकाको उपचार गर्न एउटा मात्र सरकारी अस्पताल रहेको र बाल स्वास्थ्य पढाउने संस्थानै नरहेको अवस्थामा अस्पताललाई अध्ययन संस्थान बनाउन अत्यन्तै जरुरी थियो अब कार्य अघि बढिसकेको छ ।

अस्पतालका सर्जरी विभाग प्रमुख डा.मुकुन्द बस्नेतले खुशी हुँदै भन्नुभयो, हाम्रो लामो समयदेखिको अथक प्रयासबाट अस्पताल बालस्वास्थ्य उच्च शिक्षा अध्ययनको केन्द्रको रुपमा विकास हुँदैछ, जसले बालस्वास्थ्य अध्ययनका लागि भारत लगायतका देशमा जानपर्ने बाध्यतालाई रोक्नेछ भने विदेशमा अध्ययन गरेबापतको रकम पनि देशभित्रै लगानी हुनेछ ।

छाता विश्वविद्यालय अन्तरगत रही विकास गर्न थालिएको बाल अध्ययन स्वास्थ्य संस्थानबाट स्वदेशमा नै बाल चिकित्सकको उत्पादन हुनेछ बस्नेतले भन्नुभयो, यस संस्थानमा पढेका डाक्टरहरु गाउँ गाउँका बालबालिकाको उपचारमा सहभागी हुनेछन् । त्यसले अहिलेको कान्तिको चापलाई पनि व्यवस्थापन गर्न सहज हुनेछ भने दुरदराजका बालबालिकाले स्थानिय ठाउँमा नै विशेषज्ञ चिकित्सक पाउनेछन् ।

२०१९ साल पौष २२ गते ९९ जनाको दरबन्दीसहित ५० शैयाको जनरल अस्पतालको रुपमा यो अस्पताल स्थापना भएको थियो । स्थापनाको ५६ वर्षमा हाल ३१५ शैयामा अस्पताल चलिरहेको छ ।अस्पतालमा साधारण बालचिकित्सक, बाल सल्यचिकित्सा, नवजात शिसु सेवा ई.एन.टी. अर्थोपेडिक सेवा, डर्माटोलोजी, दन्त चिकित्सा सेवा एनेस्थेसिया, रेडियोलोजी, अन्कोलोजी, फिजियोथेरापी, प्याथोलोजी, नर्सिङ सेवा उपलव्ध छ ।

हालकाे कान्ति बालअस्पताल