कोरोना माहामारीमा बालबालिकाको स्वास्थ्यलाई यसरी ख्याल गरौं : विज्ञ

काठमाडौं । नेपाल पेडियाट्रिक सोसाइटी (नेपास)ले कोरोना भाइरस रोगको महामारीबाट बालबालिकालाई कसरी जोगाउने भन्ने सम्बन्धमा अभिभावकहरुलाई सुझाव दिएको छ । कोरोना भाइरस रोग (सार्स कोभ–२)बाट हुने र  यो नयाँ किसिमको भाइरल रोग भएकाले यसबाट बढी सचेत रहन नेपासले सुझाव दिएको हो । 

नेपासले जारी गरेको बिज्ञप्तीमा भनिएको छ,बिशेष गरि जेष्ठ नागरिक (६० बर्ष भन्दा बढी उमेरको) प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएको जस्तै दीर्धरोगी मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुरोग, कलेजो र मिगौला रोग भएकाहरुमा जटिल रुपमा प्रकट भएको छ र मृत्युदर पनि बढी भएको पाईएको छ ।

अहिले सम्म विश्वमा भएका अध्ययनमा बालबालिकाहरुमा जटिल रुपमा प्रस्तुत भएको पाइएको छैन र मृत्युदर पनि कम भएको पाइएको छ ।

कतिपय बच्चाहरुमा रोगको लक्ष्यण नदेखिने अथवा देखिहालेपनि साधारण रुघाखोकी जस्तै रुपमा प्रस्तुत हुने हुनाले बालबालिकाहरुले घरका ठुला मानिसहरु र जेष्ठ नागरिकहरुलाई सार्न सक्दछन्, बच्चाहरुले सामाजिक दुरी कायम गर्न नसक्ने हुनाले विद्यालयहरु बन्द गर्नु परेको छ ।

कोरोना रोग मुख्यतया संक्रमित ब्यक्ति (रोगको लक्षण देखिएको अथवा नदेखिएको) बाट स्वास्थ्य ब्यक्तिमा सर्दछ । संक्रमित ब्यक्तिले खोक्दा वा हाच्छ्यु गर्दा निस्केका कण वा छिटाहरु स्वास–प्रस्वासको माध्यमबाट स्वस्थ्य ब्यक्तिको शरिरमा प्रवेश गरेमा, उत्त कणहरु स्वस्थ्य ब्यक्तिको मुख, नाक र आँखा हुदै शरिरमा प्रवेश गरेमा रोग सर्न सक्दछ । स्रक्रमित ब्यक्तिको मास्क, निजले छोएको सतह अदिबाट स्वस्थ्य ब्यक्तिमा रोग सर्न सक्दछ ।

यसका लक्षणहरुलाई ३ समुहमा बाड्न सकिन्छ ।

१.     लक्षणहरु नभएको  : यी बच्चाहरु हेर्दा सामान्य देखिन्छन् यिनिहरुमा रोगका कुनै लक्षण हुदैनन् अधिकांश बच्चाहरु यही समुहमा पर्दछन् ।
२. सामान्य लक्षणहरु  : कतिपय बच्चाहरुका ज्वरो आउने सुख्खा खोकी लाग्ने, कमजोरी महशुस हुने, शरिरका मांशपेसीहरु दुख्ने हुन सक्दछ । यस्तो अवस्थामा चिकित्सकका सल्लाह लिनु पर्दछ र आवश्यकता अनुसार अस्पतालमा भर्ना हुनु पर्दछ । 
३.  कोभिड रोगको कडा संक्रमणका लक्षणहरु जुन तल उल्लेख गरिएकोे छ । कडा संक्रमणका लक्षणहरुलाई तुरुन्त अस्पताल भर्ना गर्नु पर्ने हुन्छ । त्यस्ता बच्चाहरुलाई कतिपय अवस्थामा आई.सि.यु. मा भर्ना गर्नु पर्ने र मृत्यु पनि हुन सक्छ ।

धेरै कम बच्चाहरुमा रोगको कडा लक्षणहरु देखिन सक्छन् :
(१) १०२ डिग्री फरेनहाईट भन्दा बढी ज्वरो आउने ।
(२) सास फेर्न गाहे हुने ओठ र जिब्रो निलो हुने । 
(३) सुस्त वा बेहोस हुने ।
(४) बच्चामा कम्पन हुने । 
(५) नाक, मुखबाट रगत आउने, बच्चा पहेलो हुने र छाम्दा चिसो हुने ।
(६) कतिपय बच्चाहरुमा कडा किसिमको झाडा पखाला र डाबर आउने पाईएको छ ।

बिद्यालयहरु बन्द भएको, बाहिर हिड्न, डुल्न नपाउने, खेल्न नपाउने र अन्य कारणले कतिपय बच्चाहरुमा मानसिक समस्या आउन सक्छन् । जस्तै रुन झर्कीने, शरिरका विभिन्न भागहरु दुख्ने आदि ।

बालबालिकाहरुको ख्याल कसरी गर्ने ?
बच्चाहरुमा शारीरिक, मानसिक समस्याहरु देखिएमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार गर्नुहोस् । आफु शान्त रहनुहोस् र परिवारलाई आश्वस्त पार्नुहोस् । बच्चाहलाई दिन भरिको तालिका बनाउनुहोस् समयमा सुत्न र उठ्न लगाउनुहोस् । बच्चालाई नियमित खोप र खुवाइ रहेको अन्य औषधिहरु दिनुहोस् । बच्चाहरुलाई नियमित पोषिलो खाना, ताजा खानाहरु दिनुहोस् । कोभिड १९ रोगको संक्रमण रोक्ने उपायहरु बारेमा आफुपनि जानकारी लिनुहोस् र बालबालिकालाई पनि सिकाउनुहोस् ।

१) भिडभाडमा आफु पनि नजानुहोस् र बच्चाहरुलाई पनि नपठाउनुहोस् ।
२) सामाजिक दुरी कायम गर्नुहोस् । (एक अर्का बिचमा १–२ मिटरको दुरी)
३) बाहिर हिड्दा, कहि जादा माक्स लगाउनुहोश । (३ बर्ष माथिका उमेरका बच्चालाई माक्स लगाउनुपर्दछ)
४) हाछ्यु गर्दा, खोक्दा मुख कुईनोले अथवा टिस्यु पेपरले छोप्नुहोस् । 
५) बाहीर गएर आउदा, अपरिचित बस्तु छुदा, खान अगाडी, दिसा गरे पछी साबुन लगाएर मिचि मिचि हात धुनुहोस् ।