सन्दर्भ विश्व कुष्ठरोग दिवश  

काठमाडौं, १२ माघ । कुष्ठरोगको सुरुको लक्षणले दैनिकीमा कुनै असर नगर्ने भएकाले विरामीहरू समयमा नै स्वास्थ्य संस्था जाँदैनन् । जसका कारण सुरुमै निको हुने यो रोगले अपाङ्गतासम्म गराउँदछ ।
 
शरीरको कुनै भागमा छुँदा थाहा नपाउनु, रातो, फुस्रा दागहरू देखा पर्नु, हात खुट्टा झम–झम गर्नु, बाहिरी सतहको स्नायु सुन्निनु, अनुहार र कानका लोती बाक्लो हुनु, गिर्खाहरू देखिनु, छाला चम्किलो र बाक्लो हुनु तथा हात खुट्टामा नदेख्ने घाउहरू देखिनु कुष्ठरोगका लक्षणहरू हुन् । यो रोग सुरु हुँदा चोटपटक लाग्दासम्म थाहा नपाउने हुन्छ र विस्तारै हात÷गोडाका औँलाहरू बाङ्गिने हुन्छ । यति मात्र होइन किटाणुले अनुहारको स्नायुमा असर पारेको छ भने आँखामा संक्रमण भई नदेख्नेसम्म पनि हुन सक्छ । कुष्ठरोग नियन्त्रण तथा अपाङ्गता व्यवस्थापन इकाई प्रमुख डा. उत्तम घिमिरेले सुरुका लक्षणहरू थाहा नपाउने खालको हुने भएकाले मानिसले खासै चासो राख्दैनन् जसले उनीहरूलाई अपाङ्गता बनाउने बताउनुभयो । 

उहाँले प्रदेश नम्वर दुईमा सबैभन्दा बढि कुष्ठरोगका नयाँ विरामी भेटिएको जानकारी दिनुभयो । 
घिमिरेले भन्नुभयो– कुष्ठरोगको संक्रमण बाक्लो बस्ति भएका स्थानहरूमा बढि देखिने गरेको छ ।
त्यहाँ १ हजार ४ सय ८४ कुष्ठरोगका विरामी छन् । सिराहा, सर्लाही, सप्तरी, रौतहट, पर्सा, महोत्तरी, धनुषा र बारामध्ये सबैभन्दा धेरै धनुषा र सवैभन्दा कम सप्तरीमा देखिएको छ ।  

कुष्ठरोगका विरामी धेरै भएको प्रदेशमा प्रदेश नम्वर ५ दोस्रो स्थानमा रहेको छ । त्यहाँ ७ सय १९ जना कुष्ठरोगका विरामी छन् ।
 
सबैभन्दा कम कर्णाली प्रदेशमा जम्मा ८९ जना कुष्ठरोगका बिरामी छन् ।  त्यसपछि प्रदेश नम्वर ३ मा १ सय ६५, सुदूरपश्चिममा २ सय ६६, प्रदेश नम्वर १ मा ४ सय ७१ जनानयाँ बिरामी भेटिएको तथ्यांक छ । गण्डकी प्रदेशको मनाङ र मुस्ताङमा कुष्ठरोग बिरामी छैनन् ।
 
प्रदेश नम्वर ५ अन्तर्गत रुकुममा कुष्ठरोगका बिरामी छैनन् । आर्थिक वर्ष २०७५÷७६ माजम्मा ३ हजार २ सय ८२ नयाँ विरामी भेटिएको छ । उपचारमा २ हजार ९ सय २१ जनाले उपचार लिइरहेका छन् । जसमा १ हजार १ सय ४३ जना महिला रहेका छन् । 

सन् २०२० सम्म जन्मिएदेखि १४ वर्ष सम्मका बालबालिकालाई शून्यमा झार्ने लक्ष्य रहे पनि यस वर्ष यो उमेर समुहका २ सय ६० जनामा कुष्ठरोगको संक्रमण देखिएको छ । कुष्ठरोग माइको ब्याक्टेरियम लेप्रेई सूक्ष्म किटाणुबाट सर्दछ । यो किटाणुले विशेषगरि छाला र स्नायुमा असर पुर्याउँछ । उपचार नगरेको कुष्ठरोगी बिरामीसँग हप्तामा २० घण्टा बढि समयसम्म सम्पर्कमा आउने व्यक्तिलाई श्वासप्रश्वासको माध्यमबाट यो रोग गर्दछ । कुष्ठरोग १ वर्ष औषधी खाएपछि निको हुन्छ ।