सिभिल अस्पतालमा विवाद : स्थायी हुने बाटो खुल्दा खुसी हुने कि आन्दोलन गर्ने ?

निजामति कर्मचारी (सिभिल) अस्पतालमा स्थायी पदपूर्तिका लागि लोकसेवा आयोग विज्ञापन खुलाएपछि विवाद उत्पन्न भएको छ। 

उक्त विज्ञापनप्रति असहमति जनाउँदै अस्तपालमा कार्यरत चिकित्सक, स्वास्थ्यकर्मीहरू आन्दोलति भएका छन्।

लोकसेवा आयोगले फागुन ३० गते खुल्ला तथा समावेशी प्रतियोगिता साथै अस्पतालमा कार्यरतलाई स्थायी पदपूर्तिका लागि सीमित प्रतिस्पर्धा छुट्टैछुट्टै विज्ञापन खुलाएको थियो। 

कर्मचारीको मनोबल गिराउने हिसाबले विज्ञापन खोलिएको आरोप कर्मचारीहरूको छ।

तह मिलान नगरीकन, आन्तरिक कर्मचारीको व्यवस्थापन नगरीकन विज्ञापन खोलिएको भन्दै कर्मचारीहरू विरोधमा छन् । 

विज्ञापन स्थगित गर्नुपर्ने लगायतका माग राख्दै अस्पतालका चिकित्सक, स्वास्थ्यकर्मी एकसातादेखि रिले अनशन बस्दै आएका छन्।

अस्पतालका कार्यकारी निर्देशकले राजीनामा गर्नुपर्ने, लोकसेवाले निकालेको विज्ञापन तत्काल रोक्नुपर्ने मुख्य माग उनीहरूको छ।

लामाे समयदेखि रोकिएको स्थायी प्रक्रिया अघि बढ्दा कर्मचारीहरू खुसी हुनुपर्नेमा किन विरोधमा उत्रिएको ? भन्ने प्रश्न व्यवस्थापन पक्षको छ। प्रचलित कानुन, अस्पताल सञ्चालनका लागि बनाइएको विनियमावली,  लोकसेवाको निमयअनुसार नै विज्ञापन खुलाइएको दावी अस्पताल नेतृत्वको छ।

विज्ञापन स्थगित गर्नुपर्छ : आन्दोलनरत कर्मचारी

यो विज्ञापनले १०-१२ वर्षदेखि अस्थायी, करार तथा ज्यादारी कर्मचारीलाई अपहेलाना गरेको राष्ट्रिय स्वास्थ्यकर्मी श्रमिक संगठनका अध्यक्ष केशब रोकाय बताउनुहुन्छ । 

रोकाय सिभिलमा फार्मेसी सहायक पदमा कार्यरत हुनुहुन्छ । यहाँका कर्मचारीको स्थायीत्व सुनिश्चित र स्तरवृद्धि गरेर मात्रै खुल्ला विज्ञापनमा जानुपर्ने आफूहरूले माग गरेको रोकायको भनाइ छ।

तह, स्तरवृद्धिलगायतका विवाद कायमै राखेर विज्ञापन खुलाएकोमा पनि उहाँको आपत्ति छ । पाँचौ तहका कर्मचारी छैटौँ तहमा बढुवा हुन नपाउने, उही योग्यताका कर्मचारी खुल्लामा आउँदा यहाँ कार्यरत भन्दा माथिल्लो तहमा आउने समस्या पनि रहेको रोकाय सुनाउनुहुन्छ।

यसो हुँदा कार्यरत कर्मचारीको मनोबल गिर्ने भएकाले तत्काल उक्त विज्ञापन स्थगित गर्नुपर्ने माग उहाँको छ।

आफूहरूको विरोध स्थायी गर्नका लागि खुलाइएको विज्ञापनको नभएको सिभिल अस्पताल कर्मचारी संघका सचिव विनोद पोखरेलको भनाइ छ ।

'विगत १३ वर्षदेखि यहाँ कार्यरत स्थायी, करार, ज्यालादारी कर्मचारीलाई वेवास्ता गर्दै माग सम्बोधन नगरीकन एकतर्फी रुपमा विज्ञापन गरिएको विरोधमा आन्दोलन गर्न बाध्य भएका छौँ' पोखरेल भन्नुहुन्छ,  'विज्ञापनको विरोध होइन। जुन तरिकाले विज्ञापन गरियो । त्यसको विरोध हो ।' 

कार्यरत कर्मचारीको समस्या समाधान गरेर मात्रै खुल्ला विज्ञापन गर्नुपर्नेमा त्यसलाई अपव्याख्या गरेर विज्ञापन खोलिएको उहाँको आरोप छ। 

विनियमावली देखाएपनि अहिलेको विज्ञापन त्यसको मर्मविपरीत रहेको दावी पोखरेलको छ । विनिमावली पनि समय सापेक्ष कर्मचारीका हित हुनेगरी परिमार्जनको आवश्यता रहेको उहाँ बताउनुहुन्छ।

विनियमावली संशोधन गर्दा समेत कर्मचारीको हितलाई ध्यान नदिएको आरोप पोखरेलको छ।

'६ पटकसम्म विनिमावली  संशोधन भयो । तर ६ पटक संशोधन गर्दा पनि। कर्मचारीका जायज माग पूरा भएन' पोखरेल भन्नुहुन्छ। 

कानुन–कानुन भन्दै कानुनको धज्जी उडाइएको उहाँको आरोप छ। 

अघिल्लो दिन छलफल गर्दा छलफलपछि टुंगो लगाउने भनेकोमा रातारात विज्ञापन निकालिएको आरोप पोखरेलले लगाउनुभयो। 

आफूहरूको माग जायज भएकैले सबै पेशागत संगठनहरूले ऐक्यवद्धता जनाएको दावी उहाँको छ। 

आन्दोलनको मुख्य माग विज्ञापन स्थगित गर्नुपर्ने रहेपनि मागको १ नम्बरमै कार्यकारी निर्देशकको राजीनामा मागिएको छ।

कार्यकारी निर्देशकको राजीनामा चाँहि किन चाहियो भन्ने प्रश्नमा कर्मचारी संघका सचिव पोखरेल भन्नुहुन्छ 'हाम्रो समस्या हल नगर्ने, आफू मातहतका कर्मचारीको संरक्षण नगर्ने, माथि मात्रै देखाएर पन्छिन खोज्ने गरेपछि उहाँलाई असक्षम ठानेर राजीनामा माग गरेका हौँ।'

विज्ञापन खारेज भएपछि र कार्यकारी निर्देशकले राजीनामा दिएपछि मात्रै आन्दोलन रोक्ने अडान कर्मचारीहरूको छ। 

अहिलेसम्म औपचारिक रुपमा वार्तामा समेत नबोलाएको गुनासो अस्पताल कर्मचारी संघका सचिव पोखरेलको छ। कुनै पत्र पठाएर आधिकारिक रुपमा वार्तामा बोलाउनुभएको छैन' पोखरेल भन्नुहुन्छ, 'अस्ति अनौपचारिक रुपमा प्रधानमन्त्री कार्यलयमा भएको छलफलमा ताला खोलिदिनुस् भन्ने कुरा मात्रै आयो।'

समस्या निकासका लागि अस्पताल नेतृत्व गम्भीर नभएको उहाँको आरोप छ । अहिले रिले अनशन बसिरहेकोमा माग सम्बोधन नभए आमरण अनशन सुरु गर्ने चेतावनी पोखरेलले दिनुभयो।

आन्दोलनरत कर्मचारीले कार्यकारी निर्देशक, मेडिकल डिभिजन प्रमुख र  आर्थिक प्रशासन प्रमुको कार्यकक्षमा ताला बन्दी गरेका छन्। 

कुनै ठूलो विवाद छैन : कार्यकारी निर्देशक 

कर्मचारीको हितकै लागि विज्ञापन खुलाइएकाले विरोध गर्नुको अर्थ नभएको अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा.विधाननिधी पौडेल बताउनुुहुन्छ । 

लामो समयदेखि कर्मचारीको स्थायी र बढुवासमेत नभएको अवस्थामा धेरै प्रयासपछि स्थायी गर्न विज्ञापन खुलाइएको उहाँको भनाइ छ । विज्ञापन खुलाउँदा कर्मचारी अत्यन्तै खुसी हुनुपर्नेमा आन्दोलन गर्दा आफू अचम्ममा परेको पौडल बताउनुहुन्छ।

‘१४ वर्षको बीचमा एक पटक मात्रै लोकसेवा परीक्षा लिइएको थियो । जसबाट ४३ जनाले मात्रै स्थायी हुने मौका पाएका थिए’ कार्यकारी निर्देशक पौडेल भन्नुहुन्छ, ‘उहाँहरूको पनि निरन्तर माग थियो । धेरै खुसी हुनुहुन्छ होला भनेको विज्ञापन रोक्नु पर्‍यो पो भन्नुहुन्छ।’

पौडेलका अनुसार अस्पतालको २०७१ को विनियमावलीमा करारमा  ४ वर्ष पुगेपछि लोकसेवाबाट स्थायी प्रक्रियामा जान पाउने भन्ने उल्लेख थियो । 

२०७२ सालको संविधानले सीमित प्रतिस्पर्धालाई रोकिदियो । सबै खुल्लामा जानुपर्छ भन्ने कानुनी व्यवस्था भयो । यसले गर्दा स्थायी हुन लामो समय रोकियो । 

अस्तपालका  कर्मचारीले स्थायीत्व चाहियो भनेर पटक–पटक माग गरेपछि २०७७ सालमा बोर्डले अर्काे विनियमावली बनायो । 

२०७७ सालको विनियमावली आफूहरुको अनुकुल नभएको कर्मचारीहरुको गुनासो रह्यो । 

यसमा प्रत्येक वर्ष करार थप्न सकिने भन्ने थियो । स्तरवृद्धिको कुरा थियो । करारमा स्तरवृद्धि गर्न कानुनले दिँदैन । माथिल्लो पदमा खाली भएमा स्तरवृद्धि पनि गर्न सकिने आश्वासन अस्पताल व्यवस्थापनले दिएको थियो।

यसमा कर्मचारीहरु राजी भएनन् । त्यसपछि २०७१ को विनिमयअनुसार नै हुनुपर्छ भनेर कर्मचारीहरू अदालत गए । अदालतले कर्मचारीकै पक्षमा फैसला गर्‍यो ।
अदालतको उक्त फैसलाले २०७१ कै विनियमावली अनुसार जाँच दिन पाउने भए ।

त्यही फैसलापछि बोर्डमा छलफल गरेर, लोकसेवासँग राय लिएर विज्ञापन खोलिएको कार्यकारी निर्देशक पौडेलले जानकारी दिनुभयो। 

अस्पतालको विनियमावली, लोकसेवाको नियममा समेत कुनै पद लुकाउन नपाउने, बढुवा, आन्तरिक प्रतिस्पर्धा, खुल्ला, सीमित प्रतिस्पर्धा सबैको विज्ञापन एकै पटक खोल्नु पर्ने नियम रहेकाले सबैको विज्ञापन एकैपटक खोलिएको पौडेलले बताउनुभयो।

बोर्डमा यो निर्णय राख्दा, लोकसेवा आयोगको राय लिँदा त्यहाँ भएका पदहरू जे जति छन् । सबैको विज्ञापन एकै पटक खोल्नुपर्ने देखियो’ पौडेल भन्नुहुन्छ, ‘ कानुनले जे दिन्छ त्यही अनुसार हामी अघि बढेका हौँ।’

२१६ जनाको २१६ वटै सीटमा सीमित प्रतिस्पर्धाबाट स्थायी हुने अवसर मिलेको उहाँको भनाइ छ । 

लिखित परीक्षामा ५० नम्बर ल्याउँदा स्वतः स्थायी हुने मौका रहेको पौडेल सुनाउनुहुन्छ । 

ज्यालादारीमा काम गरिरहेका कर्मचारीले खुल्ला पदमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने अवसर रहेको पनि उहाँले बताउनुभयो।

स्थायीमा नाम निकाल्न नसकेका कर्मचारीलाई पनि पहिलेकै पदमा करारमा यथावत राखिने समेत भनिएको पौडेलको भनाइ छ।

तह मिलानमा केही समस्या रहेको कुरा भने कार्यकारी निर्देशक पौडेल स्वीकार्नुहुन्छ । 

अब ओएनएम बनाएर नयाँ विनियमावली बनाउँदा मिल्ने जतिसम्म यसलाई सम्बोधन गर्ने प्रतिवद्धता उहाँले व्यक्त गर्नुभयो । 

पाचौँ तहबाट साढे पाचौँमा मात्रै जान सकिने छ । छैटौँमा जान मिल्दैन, मेडिकल रजिस्टार नवौँ हुनुपर्ने आठौँ छ । यो २०७१ सालको विनियमावलीअनुसार भएको हो’ डा.पौडेल भन्नुहुन्छ, ‘जे जति सकिन्छ। कानुनले मिल्ने काम हामी गर्छौँ।’ 

अहिले कर्मचारीको मुख्य असन्तुष्टि खुल्लामा आउँदा आफ्नो पदमा आफूहरु भन्दा सिनियर आउन सक्छनु भन्नेमा रहेको उहाँ बताउनुहुन्छ। 

पहिलाको विनियमावलीमा तह मिलान नभएकाले यो समस्या आएको र यसमा संवाद गरेर जान सकिने डा.पौडेलको भनाइ छ। ‘विनियमावली संशोधन गर्न सन्किन्छ । यसका लागि हामीलाई समय चाहिन्छ’ उहाँ भन्नुहुन्छ। 

योग्यता, अनुभवका आधारमा खुल्लामा दिँदा अप्ठेरो परेको भए त्यो अप्ठ्यारो पनि फुकाउन मिल्ने ठाउँमा बोर्ड र लोकसेवामा छलफल गर्न तयार रहेको पनि निर्देशक पौडेलले बताउनुभयो । 

‘कानुनत मिल्छ भने हामी त्ययसलाई फुकाउने कोसिस गर्छौँ’ उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘कसैलाई पनि अन्याय गर्न लोकसेवा खोलिएको हैन । हितकै लागि खोलेको हो।

यसमा ढुक्न हुन र संवादमा आउन उहाँले आन्दोलनरत कर्मचारीलाई आग्रह गर्नुभयो । 

आफ्नो कार्यकक्षमा तालाबन्दी गरेका कारण वार्ताका लागि पत्राचार गर्न नसकेको उहाँले सुनाउनुभयो । 

आफू माथिको निर्णय कार्यान्वय गराउने अधिकारी मात्रै भएकाले यो विषयमा आफ्नो राजीनामा माग्नुको कुनै अर्थ नरहेको कार्यकारी निर्देशक पौडेल बताउनुहन्छ। 

'हामीले नियम, कानुनले जे दिन्छ त्यही अनुसार गरेका हौँ’ पौडेल भन्नुहुन्छ, ‘प्रक्रिया अनुसार नभए उहाँहरु अदालत गएमा त्यसले पनि निर्णय गर्छ । मैले निर्णय गर्ने होइन । म भन्दामाथि शक्तिशाली बोर्ड छ।  बोर्डले जे निर्णय गर्छ त्यो अनुसार काम गर्नुपर्ने हुन्छ।’ 

आफूले २ वर्ष अस्पतालको नेतृत्व गर्दा राम्रै काम गरेको दावी उहाँको छ । ‘मैले २ वर्ष काम गरेँ । त्यो अनुसार राम्रो परिवर्तन गरिएको छ ।

एकेडेमी पनि ल्याइएको छ । समन्वय पनि गरिएको छ । धेरै कुरा अगाडि बढाएका छौँ। अस्पताललाई रिफरल सेन्टरका रुपमा केन्द्रीय अस्पतालका रुपमा लान धेरै प्रयास गरेका छौँ’ पौडेलले आफ्नो नेतृत्वमा भएका उपलब्धी सुनाउनुभयो।

खाली आन्दोलनको माग छिटो पूरा हुने अपेक्षाले मात्रै आफ्नो राजीनाको कुरा उठाएको दावी उहाँको छ । 

आन्दोलनरत पक्षसँग छलफलको तयारी समेत भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । 

पदपूर्ति सम्बन्धी विषयमा देखिएको विवाद खास के हो ? भन्नेबारे अस्पताल व्यवस्थापनले जारी गरेको प्रेस नोट